Skip to main content

Praat en luister

By 24 maart 2017september 29th, 2019Archief Column

Door Huub van den Brand

Gisteren tijdens de presentatie van het plan Weert-West van de gemeente Weert, is mij het volgende opgevallen:

Als het om publiek geld gaat, heeft iedereen wel een mening. Bijvoorbeeld, dat ‘ons’ geld verkeerd wordt besteed. Of dat de gemeente op veel te grote voet leeft met allerlei projecten. Veelgehoord is ook de klacht dat de gemeentebegroting wel erg ingewikkeld is. En wat zien we er nu eigenlijk van terug op straat? Inwoners missen overzicht, duidelijkheid, transparantie en hopen maar dat de verantwoordelijke bestuurders en hun ambtenaren het goed doen. Openheid geven over publiek geld – en wel zo dat de samenleving ook snapt waarom bepaalde keuzes worden gemaakt – is nog geen gemeengoed en blijkt lastiger dan gedacht.

Inwoners willen weten wat er met hun belastinggeld gebeurt. Of ze dat nu aan de gemeente of aan de Belastingdienst betalen.

Als overheidsorganisaties hun inkomsten en uitgaven actief openbaar maken, kunnen burgers zien waar hun geld aan wordt besteed. Zo kan iedereen de overheid controleren, maar bijvoorbeeld ook met nieuwe ideeën komen of fouten ontdekken.

Publieke verontwaardiging over bestedingen kan op die manier bijdragen aan een effectievere uitgave van belastinggeld.

Als inwoners weten waar het geld heen gaat, mag je verwachten dat ze steeds meer willen meebeslissen en meedenken over het beleid.

 

Het ‘huishoudboekje’ openbaar maken heeft daarnaast een zelfreinigend effect. Zo zou een overheid die meer ‘als burger ’ denkt en handelt wel eens meer kunnen bezuinigen. En misschien komt er wel een strengere integriteittoets vooraf als alle declaraties en subsidie-uitgaven openbaar gemaakt moeten worden. Door processen slim in te richten en actieve openbaarmaking de norm te maken, wordt de legitimiteit van publieke professionals versterkt. (1).

Misschien wordt het tijd dat de overheid aanzienlijk meer respect krijgt voor haar volksvertegenwoordigers in bijvoorbeeld de gemeenteraad en hen geen afspraken met voldongen feiten voorschotelt, waar dan alleen nog ja of nee tegen gezegd kan worden.

Als er al afspraken gemaakt worden, zou het de gemeenteraad sieren dat er voorwaarden aan vastgehecht worden zodat de gemeente de mogelijkheid heeft om in te grijpen als men zich niet aan de voorwaarden of beloftes zou houden. Vooral wanneer de gemeente zaken verkoopt en koopt voor of met ons belastinggeld. Want als de nieuwe eigenaar er dingen mee doet die niet kunnen, dus niet in algemeen belang zijn, en er zitten geen voorwaarden aan vast, dan kan de nieuwe eigenaar er mee doen wat hij wil en is het voor de gemeente einde oefening. In sommige gevallen zou ik er als gemeente toch voor kiezen om te waarborgen, dat zaken in het algemeen belang ook mee tellen, omdat dat voor vele inwoners nou eenmaal belangrijk kan zijn. Dit om ergernissen te voorkomen waardoor de politiek weer (on)geloofwaardig wordt. Men moet er voor zorgen dat de inwoners weer geloof krijgen en houden in de politiek, maar dan moet die politiek wel luisteren. Want wanneer mensen niet meer naar je luisteren, verlies je de aandacht. Mensen die dwars door elkaar heen praten luisteren slecht of helemaal niet, omdat ze ieder voor zich kennelijk vinden dat wat ze zelf roepen het belangrijkste is. Dat gebeurt maar al te vaak in de politiek met als resultaat dat je elkaar over en weer niet begrijpt. Praat met elkaar en luister effectief naar elkaar. Dan krijg je wederzijds begrip, belangstelling en betrokkenheid. En dat is wat telt.