Skip to main content
Archief Column

POLITIEK (van toen en nu).

By 8 maart 2017september 29th, 2019No Comments

Door Rob van Dooren

De ‘politiek’ bestaat niet. Politiek is het geheel van regels en beginselen volgens welke een staat, provincie of gemeente wordt bestuurd. Althans zo heb ik het geleerd. Op school kregen we destijds het vak Staatsinrichting. In eerste instantie taaie en droge kost. Met wat geluk had je een leraar die staatsinrichting en geschiedenis combineerde. Dan kreeg je boeiende verhalen en kwamen geschiedenis, bestuur en politiek tot leven. Je leerde, vanuit de historie, hedendaagse ontwikkelingen te begrijpen, te duiden en te interpreteren.

Politieke besluitvorming vond lange tijd plaats in gesloten bestuurlijke bastions. Gemeentehuizen, provinciehuizen en de Tweede en Eerste Kamer waren onneembare vestingen. Wanneer de kiezer had gesproken gingen de luiken dicht. Wat er al naar buiten kwam ging via politieke verslaggeving. In die tijd een gewaardeerd en geacht vak.

Op lokaal niveau had Weert midden vorige eeuw Jo van der Velden als politiek stadsjournalist van de lokale Maas en Roerbode. Later opgevolgd door Tijs Strijbos. Meester Stan Smeets schreef over politiek in Op de Keper en Leo Janissen schreef achtergrond artikelen in de Trompetter. Kortom de kwaliteit van de duiding van de lokale politiek was geborgd ondanks de gesloten luiken bij de bestuurlijke bastions.

Eind jaren negentig verandert de situatie drastisch. Mede onder invloed van de sociale media worden de gesloten bastions, ‘glazen huizen’. Er is niets meer te verbergen. Alles komt naar buiten en ligt meteen op straat. Politici en bestuurders moeten eraan wennen dat iedereen mee kan kijken in de bestuurderskamers. Op zich een goede zaak want een transparante overheid is een voorwaarde voor vertrouwen.

Deze ontwikkeling loopt echter parallel met enorme bezuinigingen door diezelfde overheid. In plaats van dienstverlener en facilitator die mensen helpt om iets van hun leven te maken wordt de overheid een hindermacht. De luiken zijn weliswaar geopend maar beleidsmatig en uitvoerend legt de overheid steeds meer verantwoordelijkheid bij het individu. Onder het motto ‘u zoekt het zelf maar uit’ trekt de overheid zich meer en meer terug uit de maatschappij. Het vertrouwen in de politiek daalt dramatisch.

Tegelijk wordt op de redacties van veel media het specialisme ‘journalist politieke verslaggeving’ wegbezuinigd. Informatie, achtergronden en duiding van politieke besluitvorming verdwijnt beetje bij beetje en maakt plaats voor incident journalistiek en ‘one liners’ van politici.

Moraal van dit verhaal: Dat de staatsrechtelijke inrichting van ons land, in een snel veranderende wereld, aan vernieuwing toe is leidt geen twijfel. Daarbij is het echter geenszins een schande om houvast te zoeken bij ‘waarden’ uit het verleden zoals maatschappijleer in het onderwijs, een betrokken overheid, feitelijke betrouwbare informatie van die overheid en kundige en objectieve journalistieke duiding. Democratie en volksvertegenwoordiging zijn te kostbaar voor spelletjes en experimenten.