Skip to main content

OP DOOD SPOOR – Het einde van het lokaal openbaar bestuur

By 13 september 2015september 29th, 2019Archief Column

Door Rob van Dooren

De komende maanden wordt er in menig gemeentehuis weer hevig gediscussieerd. De Raad behandelt de begroting 2016. Er zal weer druk worden gestrooid met moties en amendementen. De democratie viert hoogtij….maar is dat wel zo?…of zijn algemene beschouwingen en begrotingen verworden tot shows voor de bühne die er eigenlijk niet meer toe doen?

In haar beschouwing over de interbestuurlijke verhoudingen in 2013 schrijft de Raad van State dat zeventig procent van de EU wetgeving moet worden uitgevoerd door lagere overheden zoals gemeenten. Dat betekent uitvoeren tot op de komma, want EU regelgeving is uiterst gedetailleerd en laat geen ruimte voor eigen interpretaties. Daar komt de Raad niet meer aan te pas behalve ‘ja’ knikken.

En denk nu niet dat dit wel over waait. In het ‘verkiezingsprogramma’ van minister Dijsselbloem voor zijn herbenoeming tot voorzitter van de Eurogroep staat het onomwonden: Brussel moet meer macht krijgen om de nationale regeringen en de lagere overheden te dwingen tot hervormingen. Niet één Tweede Kamerlid heeft daarover vragen gesteld terwijl dit toch indruist tegen het huidige beleid van minder macht naar Brussel.

De dwingende EU wetgeving staat trouwens in schrille tegenstelling tot het landelijk beleid van decentralisaties (gooi het maar over de schutting) van overheidstaken richting gemeenten. Die decentralisaties gaan gepaard met zoveel bezuinigingen vanuit het Rijk dat het zogenaamde lokale maatwerk dat daaruit zou moeten volgen niet mogelijk is. Er blijft voor gemeenten niets over dan plat bezuinigen en het verhogen van gemeentelijke lasten, terwijl de dienstverlening richting de inwoners wordt versoberd. De Raad staat erbij en kan niets doen dan ‘ja’ knikken.

Mede doordat er de laatste jaren zoveel is bezuinigd op het gemeentefonds (het geld dat gemeenten krijgen van het Rijk) hebben gemeenten helemaal geen ruimte meer om geld vrij te maken voor noodzakelijke investeringen en degelijk beleid. Gemeenten zitten in de tang. De Raad, die staat machteloos.

Geen wonder dat de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen steeds lager wordt. Wanneer er zo weinig mensen gaan stemmen moet je de vraag stellen of de gekozen gemeenteraadsleden nog wel een legitiem mandaat hebben.

Het moet DUS anders in gemeenteland, anders is het gedaan met de lokale bestuurskracht! Is regionaal bestuur (samen sterk) de oplossing of moeten we terug naar de wijk en de straat? De inwoners direct betrekken bij het bestuur? De oplossing zit hem wellicht in een combinatie van beiden.

Hoe dan ook, de tijd van gemeentehuis en gemeentebestuur als centrum van de lokale macht is voorbij.

Rob van Dooren.